Quan hệ Hoa Kỳ-Pakistan và Ấn Độ

Quan hệ Hoa Kỳ-Pakistan và Ấn Độ
Nguyễn Khanh, biên tập viên RFA
2009-11-23

Thủ Tướng Ấn Độ, ông Manmohan Singh, hiện đang có mặt tại Washington, bắt đầu chuyến viếng thăm Hoa Kỳ của ông. Trước khi đến Mỹ, ông có đưa ra lời phát biểu với đại ý nói rằng nước láng giềng Pakistan không thật lòng muốn giúp Hoa Kỳ xây dựng ổn định ở Afghanistan.

Ấn Độ: thận trọng với Pakistan

Nguyễn Khanh của Ban Việt Ngữ được cử quan sát các diễn biến chung quanh mối quan hệ tay ba giữa Hoa Kỳ-Pakistan
Thủ Tướng Ấn Độ, ông Manmohan Singh
Thủ Tướng Ấn Độ, ông Manmohan Singh. Photo courtesy Wikipedia
và Ấn Độ, và chúng tôi có cuộc trao đổi ngắn với anh về những chuyện chung quanh mối quan hệ rất quan trọng và cũng rất khó khăn này. Câu hỏi đầu tiên là tại sao nhà lãnh đạo Ấn lại đưa ra phát biểu với nội dung tấn công nước láng giềng Pakistan?

KHANH: theo tôi thì chúng ta có thể nhìn thấy câu trả lời ở nhiều góc cạnh khác nhau. Dưới thời Tổng Thống George W. Bush, ông Bush xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với Pakistan hơn là với Ấn Độ, do đó chính phủ New Delhi muốn chuyến viếng thăm của Thủ Tướng Singh là bước khởi đầu cho một quan hệ mới với Washington, ở thời đại chính trị cũng hoàn toàn mới do ông Barack Obama điều hành.

Thủ Tướng Ấn có trả lời phỏng vấn của nhật báo The Washington Post và tạp chí Newsweek, và trong cả 2 cuộc phỏng vấn này ông đều nói đến chuyện Washington cũng như cộng đồng thế giới không thể bỏ rơi Afgfhanistan ngay lúc này. Sau đó cũng chính ông bảo rằng nếu muốn thành công ở Afghanistan thì ông Obama phải thúc đẩy Pakistan hát chung một điệu hát với Mỹ

Điểm thứ nhì là trước khi sang Hoa Kỳ, ông Thủ Tướng Ấn có trả lời phỏng vấn của nhật báo The Washington Post và tạp chí Newsweek, và trong cả 2 cuộc phỏng vấn này ông đều nói đến chuyện Washington cũng như cộng đồng thế giới không thể bỏ rơi Afgfhanistan ngay lúc này. Sau đó cũng chính ông bảo rằng nếu muốn thành công ở Afghanistan thì ông Obama phải thúc đẩy Pakistan hát chung một điệu hát với Mỹ, nhảy chung một điệu nhảy với Mỹ.

Dẫn chứng được ông đưa ra là đến bây giờ, chính quyển nước láng giềng vẫn chưa thật tâm giải quyết vấn đề khủng bố, chẳng hạn như vẫn để yên cho khủng bố Hồi Giáo quá khích có mặt trên lãnh thổ của Pakistan để gây rối ở Ấn, và chưa giải quyết chuyện Taliban và Al-queda dùng đất Pakistan làm bàn đạp cho các hoạt động gây rối ở Afghanistan.

PHƯƠNG ANH: trước phát biểu, hay nói đúng hơn là lời kêu gọi của chính phủ Ấn thì phản ứng từ phía Hoa Kỳ như thế nào?

KHANH: những gì Thủ Tướng Ấn nói ra cũng là những gì được nói đến ở Washington. Trước hết là trong gói viện trợ 7 tỷ rưỡi dollars dành cho Pakistan, chính quyền Obama và Quốc Hội Liên Bang Mỹ có đặt điều kiện buộc Cơ Quan An Ninh Pakistan phải ngưng ngay tất cả những liên kết với các tổ chức khủng bố Hồi Giáo từng đánh phá Ấn Độ trước đây, chẳng hạn như tổ chức Lashkar-e-Taiba chủ mưu vụ đánh bom ở Mumbay hồi năm ngoái, và phải giải quyết chuyện quân Taliban và Al-queda dùng lãnh thổ của Pakistan làm địa bàn hoạt động phá hoại an ninh Afghanistan.

Chính phủ Ấn muốn lên tiếng cảnh báo cho Hoa Kỳ biết rằng phải thận trọng hơn nữa, phải thúc đẩy Pakistan làm việc nhiều hơn nữa, và muốn nhắc cho Washington biết rằng không phải cứ có Pakistan là có ổn định Nam Á mà quên đi vai trò quan trọng của Ấn Độ.

Theo tin từ các quan chức Nhà Trắng và Bộ Ngoại Giao Mỹ thì Islamabad hiểu rõ những yêu cầu hay đòi hỏi đến từ Hoa Kỳ, đã bắt đầu có những bước tích cực, nhưng nếu bảo là đã đủ thì câu trả lời của Washington là chưa. Cùng lúc đó, quan điểm của Ấn là quả Hoa Kỳ có lám, áp lực với Pakistan, nhưng cũng vẫn chưa đủ.

Một điểm khác nữa là sau khi lên nhậm chức, lúc đầu ông Obama quả có chú ý nhiều đến vai trò của Trung Quốc và Ấn Độ ở bàn cờ Nam Á, nhưng thời gian gần đây lại có vẻ nghiêng nhiều về phía Pakistan. Thành ra chính phủ Ấn muốn lên tiếng cảnh báo cho Hoa Kỳ biết rằng phải thận trọng hơn nữa, phải thúc đẩy Pakistan làm việc nhiều hơn nữa, và muốn nhắc cho Washington biết rằng không phải cứ có Pakistan là có ổn định Nam Á mà quên đi vai trò quan trọng của Ấn Độ.
Ổn định Afghanistan là ổn định Ấn Độ

PHƯƠNG ANH: tại sao Ấn Độ lại muốn đóng một vai trò giúp xây dựng ổn định cho Afghanstan?

KHANH: có ít nhất 2 điều tôi nhìn thấy. Thứ nhất là ổn định ở Afghanistan chính là ổn định của Ấn Độ. Chính phủ Ấn tin rằng nếu các tổ chức Hồi Giáo quá khích và quân Taliban không còn đất dung thân thì Afghanistan sẽ có ổn định, và cả Ấn cũng sẽ được ổn định.

Thứ nhất là ổn định ở Afghanistan chính là ổn định của Ấn Độ. Chính phủ Ấn tin rằng nếu các tổ chức Hồi Giáo quá khích và quân Taliban không còn đất dung thân thì Afghanistan sẽ có ổn định, và cả Ấn cũng sẽ được ổn định.

Thứ nhì là ngay từ những ngày đầu tiên, Ấn đã góp phần rất lớn cho các chương trình tái thiết Afghanistan. Tính đến giờ, số tiền Ấn hứa giúp đỡ lên đến 1 tỷ 2, phần lớn được sử dụng vào các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng cho Afghanistan. Điều này khiến Pakistan lo ngại, họ sợ là Ấn sẽ đùng thế lực chính trị xây dựng được ở Afghanistan làm thế bao vây họ.

PHƯƠNG ANH: lời phát biểu của Thủ Tướng Ấn ảnh hưởng thế nào đến cuộc đàm phán hòa bình giữa Ấn và Pakistan?

KHANH: câu trả lời là phản ứng đến từ Islamabad, cáo buộc Thủ Tướng Ấn là người gây cản trở cho cuộc đàm phán tìm hòa bình, nhưng nên nhớ rằng sau vụ khủng bố đánh bom ở Mumbay giết chết 166 người thì rõ ràng quan hệ giữa hai nước Nam Á này ngày một căng thẳng hơn trước, thành ra dù hai bên đều nói đến chữ đàm phán hòa bình, nhưng các nhà quan sát đều nói rằng bóng dáng hòa bình chưa thể ló dạng ngay trong lúc này.

Thứ nhất là ổn định ở Afghanistan chính là ổn định của Ấn Độ. Chính phủ Ấn tin rằng nếu các tổ chức Hồi Giáo quá khích và quân Taliban không còn đất dung thân thì Afghanistan sẽ có ổn định, và cả Ấn cũng sẽ được ổn định.

PHƯƠNG ANH: câu hỏi cuối đặt ra với anh. Cuộc gặp gỡ giữa Thủ Tướng Ấn và Tổng Thống Mỹ sẽ đem lại kết quả cụ thể nào?

KHANH: quan hệ hai nước sẽ vững hơn trước, bằng chứng là từ ngày lên làm Tổng Thống đến giờ ông Obama chưa mở quốc yến chiêu đãi ai cả, đợi cho đến khi Thủ Tướng Ấn sang thăm Washington mới làm. Đón tiếp quan trọng như thế là dấu hiệu cho thấy ông Obama đánh giá rất cao vai trò của Ấn.

Hai ông cũng sẽ đẩy mạnh những cam kết mà Hoa Kỳ từng hứa giúp Ấn thực hiện chương trình điện hạt nhân dân sự, tăng viện trợ, nhưng chắc không đạt được những cam kết cụ thể về môi trường, chống hiện tượng mặt đất ấm dần. Cùng với Trung Quốc, Ấn Độ cũng nằm trong danh sách những nước thải khí độc nhiều nhất, và có lẽ Ấn chỉ có thể đưa ra lời hứa cắt giảm khí thải, làm bàn đạp cho cuộc gặp tháng tới ở Thượng Đỉnh Môi Trường Toàn Cầu tổ chức tại Copenhagen, Đan Mạch.

PHƯƠNG ANH: cám ơn anh Nguyễn Khanh.
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/Us-india-and-pakistan-11232009110626.html